Sóng điện thoại và wifi ở nơi ở quanh hồ Tà Đùng không đồng đều: cùng một xã, có chỗ gọi video thoải mái, có chỗ phải ra sân mới gửi được tin nhắn. Muốn chắc, anh chị hỏi chủ nhà ba điều trước khi đặt (nhà mạng nào bắt tốt, wifi là cáp quang hay phát lại từ sóng di động, phủ tới phòng hay chỉ ở khu chung), mang theo sim của hai nhà mạng khác nhau, và không xếp cuộc họp trực tuyến quan trọng vào buổi tối đầu tiên.
Vùng hồ Tà Đùng là đồi nối đồi, nước len vào giữa. Trạm phát sóng đặt ở chỗ dân cư tập trung, còn nơi ở nghỉ dưỡng lại hay chọn chỗ khuất, chỗ cao nhìn ra hồ. Hai mong muốn ấy không phải lúc nào cũng trùng nhau. Với khách nghỉ dưỡng, sóng yếu chỉ là bất tiện; với đoàn công tác phải gửi số liệu, phải họp với cơ quan, thì đó là chuyện của công việc.
Vì sao sóng ở vùng hồ lúc mạnh lúc yếu
Sóng di động đi theo đường nhìn thẳng tương đối từ trạm phát tới máy. Ở vùng đồi, một sườn đồi chắn giữa là đủ làm sóng yếu hẳn, dù nhìn trên bản đồ hai nơi chẳng cách xa nhau. Nơi ở nằm trên đỉnh hay sườn quay về phía khu dân cư thường bắt tốt hơn nơi nằm sâu trong thung, sát mép nước, quay mặt ra hồ.
Thời tiết cũng góp phần. Những ngày mưa nặng hạt, mây sà thấp, nhiều người kể sóng chập chờn hơn ngày nắng. Điện lưới trong vùng có lúc gián đoạn khi mưa gió, mà trạm phát và bộ phát wifi đều cần điện. Một đêm mất điện là một đêm wifi tắt, chỉ còn trông vào sóng di động.
Mỗi nhà mạng phủ sóng một kiểu. Ở vùng nông thôn miền núi, chuyện một nhà mạng bắt tốt còn nhà mạng kia gần như mất sóng ở cùng một chỗ không hiếm. Đó là lý do người hay đi công tác vùng sâu thường mang hai sim.
Còn một nguyên nhân ít ai để ý: lúc đông khách. Cuối tuần, ngày lễ, cả trăm người cùng lên vùng hồ, ai cũng đăng ảnh, gọi video, trạm phát gần khu du lịch có thể quá tải, tốc độ tụt hẳn so với ngày thường. Đoàn công tác đi giữa tuần thường gặp mạng dễ chịu hơn, đó cũng là một lý do nên xếp lịch tránh cuối tuần nếu được.
Ba câu hỏi về mạng trước khi đặt phòng
Ở đây nhà mạng nào bắt tốt nhất? Chủ nhà và khách cũ biết rõ nhất. Câu trả lời này quyết định anh chị mang sim nào, phát wifi từ máy ai trong đoàn.
Wifi là cáp quang kéo tới hay phát lại từ sóng di động? Cáp quang ổn định hơn khi có điện. Một số nơi ở xa đường dây dùng bộ phát lại sóng di động, tốc độ phụ thuộc vào sóng ở chỗ đó, đông người dùng cùng lúc sẽ chậm.
Wifi phủ tới phòng hay chỉ ở khu sinh hoạt chung? Nơi ở trải trên sườn đồi, các phòng, các căn nằm rải rác. Bộ phát đặt ở nhà chính thì căn cuối dốc có khi không bắt được. Nếu cần làm việc ban đêm trong phòng, hỏi thẳng điều này.
Khi mất điện thì nơi ở xoay xở thế nào? Một số nơi có máy phát hoặc bộ lưu điện cho bộ phát wifi và đèn khu chung, nhiều nơi thì không. Biết trước để đoàn tự mang đủ sạc dự phòng và đèn, không bị động khi đêm mưa điện tắt.
Đừng ngại hỏi nhiều. Chủ nơi ở quen trả lời những câu này, vì khách làm việc từ xa, khách đi công tác lên vùng hồ không còn hiếm. Câu trả lời thật thà kiểu "phòng cuối dốc wifi yếu, anh chị ra nhà chính ngồi" có ích hơn nhiều so với một dòng "wifi miễn phí" trên trang đặt phòng.
Thử mạng ngay khi tới nơi
Đừng đợi tới tối mới mở máy tính. Mười phút đầu khi nhận phòng, làm mấy việc sau:
- Bật điện thoại xem vạch sóng của từng sim ở trong phòng, ngoài hiên và ở khu chung.
- Gửi thử một tệp ảnh hoặc tệp số liệu cỡ vừa qua wifi và qua sóng di động, xem cách nào nhanh hơn.
- Gọi thử một cuộc gọi video ngắn với đồng nghiệp ở cơ quan, ngay tại chỗ dự định ngồi họp.
- Hỏi chủ nhà mật khẩu wifi của bộ phát gần phòng nhất nếu nơi ở có nhiều bộ phát.
- Ghi lại chỗ nào trong khuôn viên sóng tốt nhất để cả đoàn biết mà ra đó khi cần gửi gấp.
Làm xong mười phút này, trưởng đoàn biết ngay buổi tối có họp được không, hay phải dời cuộc họp sang buổi sáng khi đoàn đi qua khu dân cư có sóng mạnh.
Nếu phát hiện phòng được xếp nằm ở chỗ sóng kém mà nơi ở còn phòng trống ở vị trí khác tốt hơn, cứ hỏi đổi ngay từ đầu. Đổi phòng lúc mới nhận dễ hơn nhiều so với đêm thứ hai khi đồ đạc đã bày ra khắp nơi, và chủ nhà cũng dễ sắp xếp khi phòng chưa ai dùng.
Dự phòng cho những việc không được trễ
Với số liệu khảo sát, ảnh hiện trường, biên bản cần gửi trong ngày, đừng để mọi thứ tới tối mới đẩy lên một lượt. Mỗi khi đoàn đi ngang qua chỗ sóng mạnh, như khu trung tâm xã hay đoạn đường đông dân, cho điện thoại tự đồng bộ. Đến tối, phần còn lại ít hơn, gửi qua sóng yếu vẫn kịp.
Mang theo một bộ phát wifi di động hoặc dùng điện thoại có sóng tốt nhất trong đoàn để phát cho cả nhóm. Sạc dự phòng phải đủ, vì phát wifi rất tốn pin, nhất là khi điện lưới chập chờn.
Cuộc họp trực tuyến quan trọng với cấp trên, với đối tác thì nên xếp vào giờ đoàn chắc chắn ở chỗ sóng tốt, hoặc chuẩn bị phương án gọi thoại thường thay cho gọi video. Báo trước với người bên kia rằng đoàn đang ở vùng sóng yếu, để nếu rớt cuộc gọi thì không ai bất ngờ.
Với tài liệu nặng như ảnh chụp độ phân giải cao, video từ máy bay chụp ảnh, nên nén hoặc chọn lọc trước khi gửi, chỉ gửi bản xem trước qua sóng yếu; bản gốc đầy đủ thì mang về cơ quan trên ổ cứng. Thói quen này tiết kiệm hàng giờ chờ tải mỗi tối.
Khi công việc đòi mạng ổn định mỗi ngày
Có những đoàn lên Tà Đùng mà phần lớn thời gian lại ngồi ở phòng xử lý số liệu, viết báo cáo, họp nối với cơ quan. Với họ, nơi ở đẹp bên hồ nhưng sóng yếu sẽ biến mỗi tối thành cuộc vật lộn với vòng xoay tải trang. Trường hợp này, nên ưu tiên nơi ở gần khu dân cư tập trung của xã, hoặc chia lịch: ngày ra hiện trường ở vùng hồ, những ngày ngồi viết báo cáo thì xuống khu vực Gia Nghĩa, nơi hạ tầng mạng dày hơn.
Nếu cần một không gian làm việc chung cho cả đoàn, hỏi nơi ở có khu sinh hoạt chung với bàn lớn, gần bộ phát wifi, đủ ổ điện. Ngồi chung một chỗ có sóng tốt vẫn hơn mỗi người một phòng chật vật bắt sóng.
Người đi một mình, làm việc từ xa vài ngày cũng nên dùng cách nghĩ giống vậy: chỗ ở để ngủ thì chọn yên và mát, chỗ ngồi làm việc thì chọn nơi có mạng, dù hai chỗ ấy không trùng nhau.
Khi trao đổi đặt phòng, cứ nói thẳng mục đích: đoàn cần làm việc trực tuyến bao nhiêu giờ mỗi tối, cần gửi dữ liệu cỡ nào. Chủ nơi ở biết rõ hạ tầng của mình, họ sẽ khuyên ở lại hay gợi ý chỗ khác phù hợp hơn, thay vì để đoàn lên rồi mới thất vọng.
Ghi lại cho chuyến sau
Đơn vị nào hay cử người lên Tà Đùng nên lưu lại một ghi chú nội bộ: nơi ở nào, phòng nào, nhà mạng nào bắt tốt, chỗ nào trong khuôn viên gọi video được, đêm mưa mất điện bao lâu. Lần sau đoàn khác đi, chỉ cần đọc ghi chú là chọn đúng, khỏi mất buổi tối đầu tiên đi dò sóng.
Ghi chú này đáng giá hơn mọi lời quảng cáo "wifi tốc độ cao" trên trang đặt phòng, vì nó là trải nghiệm thật của chính người đi việc. Hạ tầng mạng ở vùng nông thôn cũng thay đổi theo thời gian, có trạm mới, có tuyến cáp mới, nên cập nhật ghi chú sau mỗi chuyến.
Một ghi chú tốt không cần dài. Vài dòng là đủ: tên nơi ở, ngày ở, phòng số mấy, sim nào có sóng trong phòng, sim nào phải ra hiên, wifi gửi được tệp cỡ nào trong bao lâu, đêm có mất điện không và mất bao lâu, chỗ nào gọi video ổn. Thêm một dòng về bữa sáng sớm và chỗ để xe là thành bộ hướng dẫn nhỏ cho cả cơ quan. Đơn vị nào có thói quen giữ ghi chú kiểu này sẽ thấy các chuyến sau đỡ mất công hơn rõ rệt, người đi lần đầu cũng yên tâm hơn.
Bảo vệ dữ liệu công việc khi dùng mạng của nơi ở
Mạng wifi ở nơi ở là mạng dùng chung với khách khác, mật khẩu dán ở quầy hay gửi qua tin nhắn cho mọi người. Với tài liệu nội bộ, số liệu khảo sát chưa công bố, hồ sơ dự án, nên coi đó là mạng công cộng. Đăng nhập hộp thư công việc, hệ thống nội bộ qua kết nối mã hoá của cơ quan nếu có; tránh mở tài liệu nhạy cảm qua những trang lạ khi đang dùng chung mạng.
Máy tính, ổ cứng di động, thẻ nhớ máy ảnh để trong phòng khi cả đoàn ra hiện trường cũng cần cất cẩn thận. Phòng ở nơi nhỏ có khi dùng ổ khóa đơn giản, nhân viên dọn phòng ra vào. Thiết bị có dữ liệu quan trọng nên mang theo người hoặc để trong vali khóa. Sao lưu dữ liệu mỗi tối lên kho của cơ quan khi có sóng tốt, đồng thời giữ một bản trên thiết bị riêng, để nếu một máy hỏng vì ẩm hay rơi xuống dốc thì công sức cả ngày vẫn còn.
Độ ẩm vùng hồ, nhất là mùa mưa, cũng là kẻ thù của thiết bị điện tử. Túi chống ẩm, túi nilon kéo mép cho điện thoại khi ra hiện trường, khăn khô để lau máy khi về là những thứ rẻ mà giữ được việc. Đừng sạc thiết bị bằng ổ điện bị dính nước ở hiên, và đừng để máy tính nằm sát cửa sổ mở suốt đêm khi sương xuống.
Câu hỏi thường gặp
Nơi ở quanh hồ Tà Đùng có wifi không?
Phần lớn có, nhưng chất lượng khác nhau tùy nơi kéo được cáp quang hay chỉ phát lại sóng di động, và bộ phát đặt gần hay xa phòng. Hỏi rõ trước khi đặt nếu anh chị cần làm việc buổi tối.
Nên mang sim nhà mạng nào khi lên Tà Đùng?
Không có câu trả lời chung cho cả xã, vì mỗi sườn đồi bắt sóng một kiểu. Cách chắc nhất là hỏi chủ nơi ở và mang theo sim của hai nhà mạng khác nhau trong đoàn.
Họp trực tuyến từ nơi ở ở Tà Đùng có được không?
Được ở nhiều nơi, nhưng nên thử gọi video ngay khi nhận phòng, ở đúng chỗ dự định ngồi họp. Cuộc họp quan trọng nên có phương án gọi thoại thường dự phòng và báo trước cho bên kia.
Mất điện thì wifi có còn không?
Bộ phát wifi cần điện nên mất điện thường là mất wifi, trừ nơi có bộ lưu điện. Lúc đó chỉ còn sóng di động, nên mang sạc dự phòng đủ dung lượng để phát wifi từ điện thoại.
Đoàn cần ngồi xử lý số liệu nhiều ngày thì nên ở đâu?
Nên ưu tiên nơi ở gần khu dân cư tập trung của xã, có khu sinh hoạt chung gần bộ phát. Những ngày chỉ ngồi viết báo cáo có thể xuống khu vực Gia Nghĩa, nơi hạ tầng mạng dày hơn.