Quanh hồ Tà Đùng, quán ăn thưa, nằm rải rác chủ yếu ở trung tâm xã và dọc đường chính, nhiều quán đóng cửa sớm vào buổi tối; vì vậy phần lớn khách lưu trú ăn ở chính nơi ở, nơi nấu cho khách nếu được báo trước. Cách an toàn là hỏi về bữa ăn ngay khi đặt phòng, đặt bữa tối trước vài giờ, và mang theo ít đồ ăn nhẹ phòng khi đến muộn.
Đây là khác biệt lớn nhất giữa ở vùng hồ và ở khách sạn thành phố: không có chuyện xuống phố tìm quán lúc mười giờ đêm. Bài này nói về cách sắp xếp bữa ăn khi ở cơ sở lưu trú quanh hồ, không bàn đặc sản, món ngon, vì phần đó đã có nhiều nơi viết.
Vì sao ăn uống ở vùng hồ cần sắp xếp trước
Vùng hồ Tà Đùng là vùng nông thôn cao nguyên. Dân cư sống rải theo thôn, bon, nhiều nhà cách nhau cả vườn cà phê. Quán ăn phục vụ chủ yếu người địa phương và người đi đường, tập trung ở khu trung tâm xã, quanh chợ, dọc trục đường chính. Nơi lưu trú ven hồ thường nằm trên đồi, cách xa những chỗ đó.
Nhịp sống ở đây bắt đầu sớm và kết thúc sớm. Quán sáng mở từ lúc trời vừa hửng, quán cơm trưa đông nhất giữa trưa, buổi tối nhiều quán đóng khi trời vừa tối hẳn. Khách quen nhịp thành phố dễ bị lỡ bữa tối nếu không biết.
Ngày thường và cuối tuần cũng khác nhau. Cuối tuần, dịp lễ, khách đổ về, quán quanh trung tâm xã đông hơn, có khi hết món sớm; ngày thường thì vắng, vài quán có thể nghỉ bán buổi tối. Đi vào ngày thường càng nên hỏi trước chỗ ăn.
Thêm vào đó, nhiều quán nấu theo số người ăn thường ngày, không dự trữ nhiều. Một đoàn mười người bất ngờ ghé vào lúc bảy giờ tối có thể không được phục vụ đủ.
Vì vậy các nơi lưu trú quanh hồ phần lớn có dịch vụ nấu ăn cho khách, theo nhiều mức: từ bữa sáng đơn giản đến mâm cơm tối theo đặt trước. Hỏi rõ chuyện này khi đặt phòng là cách đơn giản nhất để không lo chuyện ăn.
Các cách lo bữa ăn khi ở vùng hồ
Bảng dưới so sánh những cách thường gặp. Không cơ sở nào áp dụng tất cả; hỏi nơi ở mình chọn xem có những lựa chọn nào.
| Cách | Phù hợp khi | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Bữa sáng trong giá phòng | Hầu hết khách | Hỏi giờ phục vụ, món gì; đoàn công tác cần ăn sớm thì báo trước |
| Đặt bữa tối với nơi ở | Đến chiều, không muốn đi xa | Báo trước vài giờ hoặc từ hôm trước; hỏi thực đơn, số người |
| Ra quán trong xã | Có xe, muốn đổi không khí | Hỏi quán nào mở, mở đến mấy giờ; đi về đường đồi buổi tối cẩn thận |
| Mang đồ ăn nhẹ theo | Đến muộn, đi cùng trẻ nhỏ | Hỏi có tủ lạnh, ấm đun nước, chỗ ăn chung không |
| Đặt cơm cho đoàn | Đoàn đông, có lịch cố định | Đặt từ khi giữ phòng; chốt số người trước một ngày |
Với đa số khách nghỉ một hai đêm, kết hợp bữa sáng ở nơi ở, bữa trưa ở quán trên đường đi chơi, bữa tối đặt trước ở nơi ở là cách thoải mái nhất.
Bữa sáng: hỏi gì cho đúng
Bữa sáng là bữa nhiều nơi ở có phục vụ, nhưng cách phục vụ rất khác nhau. Có nơi tính trong giá phòng, có nơi tính riêng. Có nơi nấu món nóng như bún, phở, cháo, có nơi chỉ có bánh mì, trứng, cà phê. Có nơi chỉ nấu khi có từ vài phòng khách trở lên.
Câu hỏi nên đặt khi đặt phòng: bữa sáng có trong giá không, phục vụ từ mấy giờ, món gì, có món cho trẻ nhỏ, người ăn chay không. Người ăn kiêng, dị ứng thức ăn nên báo trước, vì nơi ở nhỏ không có sẵn nhiều lựa chọn.
Khách quen bữa sáng tự chọn ở khách sạn lớn nên điều chỉnh kỳ vọng: ở vùng hồ, bữa sáng thường là một hai món nấu theo phần, không có quầy đủ loại. Đổi lại, món thường nóng, nấu từ nguyên liệu trong vùng, và được dọn ra khi anh chị ngồi xuống.
Với khách muốn đi ngắm bình minh, hỏi nơi ở có thể chuẩn bị bữa sáng mang theo hoặc phục vụ sớm hơn giờ thường không. Nhiều chủ nhà sẵn lòng, chỉ cần báo từ tối hôm trước.
Cà phê sáng ở vùng hồ là thứ khách hay nhớ: cà phê vối từ chính vườn quanh nhà, uống ở hiên nhìn ra hồ. Nhiều nơi phục vụ cà phê miễn phí hoặc với giá nhỏ; hỏi để không lỡ.
Ngày đông khách, bữa sáng có thể phải chờ vì bếp nhỏ phục vụ nhiều phòng. Xuống sớm hoặc báo giờ muốn ăn giúp nơi ở sắp xếp.
Bữa tối: đặt trước là chắc nhất
Bữa tối là bữa dễ lỡ nhất. Khách đi chơi cả ngày, chiều muộn mới về nơi ở, lúc đó các quán trong xã có thể đã đóng hoặc sắp đóng. Lái xe đường đồi buổi tối để đi tìm quán cũng không phải lựa chọn hay.
Vì vậy nếu nơi ở có nấu, cách tốt nhất là đặt bữa tối trước. Báo từ sáng hoặc trưa: số người, giờ ăn, món muốn ăn hoặc để chủ nhà chọn theo thực phẩm có sẵn. Nhiều nơi nấu món địa phương như gà thả vườn, cá hồ, rau rừng theo mùa; ăn ở nơi ở còn tránh được chuyện đi lại trong đêm.
Hỏi rõ giá bữa tối tính theo suất, theo mâm hay theo món, và nước uống tính riêng hay chung. Thoả thuận trước tránh bất ngờ khi trả phòng.
Nếu nơi ở không nấu, hỏi chủ nhà quán nào trong xã còn mở buổi tối, mở đến mấy giờ, có cần gọi trước không. Người địa phương biết quán nào hay nấu muộn, quán nào nhận đặt trước.
Một phương án nữa cho nhóm nhỏ: mua đồ ăn sẵn từ chiều ở quán gần trung tâm xã trên đường về. Hỏi nơi ở có chỗ ngồi ăn chung, chén đũa không.
Đặt cơm cho đoàn
Đoàn mười người trở lên là trường hợp cần sắp xếp kỹ nhất. Nơi ở nhỏ không phải lúc nào cũng nấu được cho cả đoàn, nhất là khi cùng lúc có khách phòng khác. Bàn trước từ khi đặt phòng: nơi ở nấu được cho bao nhiêu người, mấy bữa, cần chốt số người trước bao lâu.
Nếu nơi ở không nấu được, nhờ chủ nhà giới thiệu quán trong xã nhận nấu cho đoàn. Đặt trước ít nhất từ hôm trước, chốt giờ ăn, số người, món. Quán ở vùng nông thôn thường phải đi chợ hoặc chuẩn bị nguyên liệu từ sớm, đặt sát giờ dễ không đủ.
Đoàn công tác có lịch làm việc sớm cần bữa sáng sớm hơn giờ thường. Báo rõ từ khi đặt phòng; danh mục về đoàn công tác của trang có bài riêng về chuyện ăn sáng sớm.
Với đoàn có người ăn chay, người kiêng món, người có trẻ nhỏ, gom danh sách và báo một lần cho nơi nấu. Người đầu mối của đoàn nên là người duy nhất liên lạc chuyện ăn uống, tránh mỗi người đặt một kiểu.
Hỏi rõ cách tính tiền: theo suất hay theo mâm, có tính phí phục vụ không, nước uống thế nào, có xuất hoá đơn cho tiền ăn được không nếu cần.
Đoàn đông ăn ở nơi lưu trú còn cần chỗ ngồi. Nhiều nơi ở nhỏ chỉ có một bàn dài cho chừng mười người; đoàn hai mươi người có thể phải ăn hai lượt hoặc kê bàn ngoài hiên. Hỏi trước chỗ ăn có mái che không, vì mưa chiều ở vùng hồ có thể làm hỏng bữa tối ngoài trời.
Khi đến muộn và mọi nơi đã đóng
Đến nơi ở lúc tối muộn là chuyện hay gặp với khách đi đường xa. Vài cách dưới giúp không phải đi ngủ với cái bụng đói.
- Báo nơi ở từ trên đường: giờ đến dự kiến, có cần chuẩn bị gì ăn không. Nhiều chủ nhà sẵn lòng để phần cơm hoặc nấu mì, cháo đơn giản.
- Mua đồ ăn ở thị trấn, khu dân cư lớn cuối cùng trên đường đi, trước khi vào vùng đồi.
- Mang theo đồ ăn khô: bánh mì, mì gói, bánh quy, sữa, trái cây; hỏi nơi ở có ấm đun nước trong phòng không.
- Với trẻ nhỏ, mang theo sữa, đồ ăn quen thuộc của bé đủ cho một bữa.
- Hỏi nơi ở có bán nước uống, đồ ăn vặt tại quầy không; nhiều nơi có tủ nhỏ phục vụ khách.
Chuẩn bị đơn giản như vậy giúp đêm đầu ở vùng hồ trọn vẹn. Sáng hôm sau, bữa sáng của nơi ở và quán sáng trong xã sẽ bù lại.
Nước uống cũng nên tính trước. Nơi ở thường có nước đóng bình hoặc nước đun sôi cho khách, nhưng đoàn đông, trời nắng, đi chơi cả ngày thì nhu cầu nước lớn hơn nhiều. Mua sẵn một thùng nước ở chỗ đông dân cư trên đường vào là việc nhỏ mà đỡ phải hỏi xin nhiều lần.
Quán trong xã: đi thế nào cho tiện
Đi ăn ở quán trong xã là cách để biết thêm về vùng đất: quán phở, quán cơm bình dân, quán nướng, quán cà phê nơi người địa phương ngồi sau giờ làm vườn. Không khí khác hẳn bữa ăn ở nơi lưu trú.
Nên đi vào buổi trưa hoặc chiều sớm, khi quán đông và đủ món. Hỏi chủ nơi ở quán nào sạch, quán nào hợp gia đình, đường đến có dễ không. Nhiều quán không có tên trên bản đồ; chủ nhà chỉ đường là cách nhanh nhất.
Quán cà phê trong xã là chỗ đáng ghé buổi sáng: người địa phương ngồi uống trước giờ ra rẫy, chuyện mùa vụ, giá nông sản, thời tiết. Ngồi một lúc, anh chị hiểu nhịp sống vùng hồ hơn bất kỳ tờ giới thiệu nào.
Quán ở vùng nông thôn thường niêm yết giá đơn giản hoặc không niêm yết. Hỏi giá trước khi gọi món, nhất là với món tính theo cân như cá, gà.
Nếu đi cùng trẻ nhỏ, chọn quán có chỗ ngồi thoáng, xa bếp nướng và đường xe chạy. Quán vùng nông thôn ít khi có ghế ăn cho trẻ; một tấm khăn trải và đồ ăn quen của bé giúp bữa ăn bên ngoài nhẹ nhàng hơn.
Với đoàn có xe lớn, hỏi quán có chỗ đỗ không; đường trong thôn có đoạn hẹp. Cũng như mọi nơi ở vùng đồi, nếu ra quán buổi tối, về sớm, lái chậm.
Để tìm những cơ sở ăn uống đã đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn, có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang, dù phần lớn quán ăn là hộ kinh doanh nên không có trong danh bạ.
Câu hỏi thường gặp
Ở Tà Đùng có nhiều quán ăn không?
Không nhiều, và tập trung chủ yếu ở trung tâm xã, quanh chợ, dọc đường chính. Nơi lưu trú ven hồ thường nằm xa những chỗ đó. Phần lớn khách ăn ở nơi ở, đặt bữa tối trước, và ra quán vào buổi trưa khi đi chơi.
Nơi ở quanh hồ có nấu ăn cho khách không?
Phần lớn có, với nhiều mức khác nhau: bữa sáng đơn giản, cơm tối theo đặt trước, mâm cơm cho đoàn. Hỏi rõ khi đặt phòng: có nấu không, nấu bữa nào, cần báo trước bao lâu và tính tiền thế nào.
Đến muộn tối thì ăn ở đâu?
Báo nơi ở từ trên đường, nhiều chủ nhà sẵn lòng để phần hoặc nấu món đơn giản. Mua đồ ăn ở thị trấn cuối cùng trước khi vào vùng đồi và mang theo đồ ăn khô phòng khi không tìm được chỗ ăn.
Đoàn đông nên đặt cơm thế nào?
Bàn với nơi ở ngay khi giữ phòng: nấu được cho bao nhiêu người, mấy bữa, chốt số người trước bao lâu. Nếu nơi ở không nấu được, nhờ giới thiệu quán nhận nấu cho đoàn và đặt trước ít nhất từ hôm trước.
Bữa sáng có thường nằm trong giá phòng không?
Tuỳ nơi. Có nơi tính bữa sáng vào giá phòng, có nơi tính riêng, có nơi chỉ nấu khi có đủ khách. Hỏi rõ khi đặt, kèm giờ phục vụ và món ăn, nhất là khi cần ăn sớm để đi ngắm bình minh hoặc đi làm việc.
Người ăn chay hay dị ứng thức ăn nên làm gì?
Báo trước khi đặt phòng và nhắc lại khi đặt từng bữa. Nơi ở nhỏ không có sẵn nhiều lựa chọn, cần thời gian chuẩn bị nguyên liệu. Mang theo một ít đồ ăn phù hợp phòng khi bữa ăn không đáp ứng được.