Trong Luật Du lịch 2017, homestay được gọi là "nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê": chủ hộ sống tại chính ngôi nhà đó và dành một phần nhà để khách ở. Đây là loại cơ sở lưu trú có yêu cầu tối thiểu nhẹ nhất trong các loại có tên trong luật, vì nó vốn là nhà dân, không phải cơ sở xây chuyên để kinh doanh.
Trên mạng, chữ homestay được dùng rộng hơn nhiều: từ căn phòng trong nhà dân đến khu bungalow thiết kế không có chủ ở cùng. Bài này không bàn chọn homestay nào đẹp hay đặt cọc ra sao, mà đọc tên gọi theo luật để anh chị biết homestay đúng nghĩa hứa những gì, không hứa những gì, và khi nào người quen ở khách sạn nên chọn nơi có dịch vụ đầy đủ hơn.
Ba chữ quan trọng trong tên gọi
Tên gọi pháp lý có ba ý cần đọc kỹ. Ý thứ nhất là "nhà ở": đây là nhà để ở của chủ, không phải toà nhà dựng riêng cho khách. Vì vậy kiến trúc, lối đi, bếp, sân thường là của chung, chỉ một số phòng được dành cho khách.
Ý thứ hai là "có phòng cho khách du lịch thuê": phần cho thuê là phòng, không phải cả căn. Khách ở cùng nhà với gia đình chủ ở một mức độ nào đó, tùy cách bố trí. Đây là khác biệt căn bản với villa thuê nguyên căn hay khách sạn.
Ý thứ ba nằm ở việc chủ hộ sống tại đó. Điều này hứa hẹn một người am hiểu vùng, có thể chỉ đường, giới thiệu món ăn, xử lý chuyện vặt; nhưng nó không hứa một quầy lễ tân, không hứa ca trực theo giờ, không hứa quy trình dọn phòng chuẩn. Khi chủ đi vắng, có khi chỉ còn người nhà trông.
Dịch vụ tối thiểu mà homestay phải có
Văn bản hướng dẫn đặt ra cho loại hình này một danh mục điều kiện ngắn gọn. Theo tinh thần chung, những điểm sau là mức sàn mà khách có quyền chờ đợi:
- Phòng ngủ cho khách có giường, đệm, chăn, ga, gối sạch sẽ.
- Có khu vệ sinh, nước sạch, có nước nóng tùy điều kiện vùng.
- Điện chiếu sáng đủ dùng, có chỗ cắm sạc.
- Khu vực sinh hoạt bảo đảm an ninh, có biện pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp quy mô.
- Chủ hộ hoặc người phục vụ đã được bồi dưỡng nghiệp vụ cơ bản khi đón khách.
- Thông báo lưu trú của khách với cơ quan công an theo quy định cư trú.
Danh mục chi tiết có thể khác đôi chút theo từng thời kỳ văn bản; anh chị nên kiểm văn bản hiện hành khi cần căn cứ. Điều cần nhớ là mức sàn của homestay thấp hơn khách sạn, nên những tiện nghi như dọn phòng hằng ngày, bữa sáng, phòng tắm riêng không mặc định có.
Homestay đúng nghĩa và những nơi chỉ mượn tên
Vì chữ homestay được dùng rộng, anh chị sẽ gặp ít nhất ba kiểu nơi ở cùng mang tên này. Phân biệt chúng giúp kỳ vọng đúng.
| Kiểu | Đặc điểm | Khách nên hỏi |
|---|---|---|
| Homestay nhà dân | phòng trong nhà, chủ sống cùng, chung bếp, sân | phòng tắm riêng hay chung, giờ sinh hoạt của gia đình |
| Homestay dãy phòng | một dãy phòng tách khỏi nhà chủ, chủ ở gần | ai trực ban đêm, dọn phòng ra sao |
| "Homestay" kiểu khu nghỉ | nhiều căn bungalow, có người quản lý, chủ không ở cùng | đã đăng ký loại hình gì, dịch vụ nào có sẵn |
Kiểu thứ ba trên thực tế gần với nhà nghỉ hoặc khu nghỉ nhỏ hơn là homestay theo luật. Không có gì sai khi nó đẹp và dễ chịu; chỉ cần anh chị biết để hỏi đúng.
Cách nhanh nhất để biết một nơi thuộc kiểu nào là hỏi ba câu: gia đình chủ ngủ ở đâu so với phòng khách, khách có dùng chung bếp hay phòng tắm với ai không, và buổi tối ai là người trả lời khi khách cần. Ba câu trả lời đó vẽ ra gần như trọn vẹn bức tranh sinh hoạt anh chị sẽ gặp.
Người quen khách sạn nên chuẩn bị tâm thế gì
Khách quen khách sạn thành phố thường mặc định nhiều thứ: có người cầm hành lý, khăn thay mỗi ngày, bàn chải đánh răng sẵn, gọi lễ tân lúc nào cũng có người nghe. Ở homestay, nhiều thứ trong số đó có thể không có, và điều đó không phải là thiếu sót nếu nơi ở đã nói rõ.
Ngược lại, homestay cho những thứ mà khách sạn khó có: chủ nhà biết lúc nào sương lên đẹp nhất, quán nào gần đó còn mở buổi tối, đường nào đang sửa. Một bữa cơm nhà đặt trước, một câu chuyện về vùng đất, những thứ đó là phần "dịch vụ" riêng của homestay.
Nếu anh chị đọc kỹ những gì nơi ở cam kết và chuẩn bị thêm vài thứ cá nhân (đồ vệ sinh, khăn riêng nếu cần, áo ấm), trải nghiệm thường tốt hơn kỳ vọng. Phần chọn homestay, đặt cọc, ở cùng chủ nhà có nhiều chi tiết riêng; ở đây chỉ dừng ở việc đọc đúng tên gọi.
Khi nào nên chọn nơi có lễ tân thay vì homestay
Khi đến rất muộn. Đường lên vùng hồ có thể chậm hơn dự tính; nơi có người trực giảm rủi ro không ai mở cổng. Nếu vẫn chọn homestay, hãy thống nhất cách nhận phòng muộn từ trước.
Khi cần riêng tư tuyệt đối. Cặp đôi, người làm việc cần yên tĩnh, hoặc khách không muốn giao tiếp nhiều. Khách sạn hay villa riêng hợp hơn homestay nhà dân.
Khi cần chứng từ chặt chẽ. Đoàn công tác, khách cần hoá đơn công ty. Không phải homestay nào cũng xuất được hoá đơn.
Khi đi cùng người cần hỗ trợ. Người lớn tuổi, người đi lại khó cần lối đi bằng, khu vệ sinh trong phòng, người trực đêm. Hỏi rất kỹ nếu vẫn chọn homestay.
Khi đi đông người lạ nhau. Đoàn ghép, nhóm từ nhiều nơi, mỗi người một giờ giấc. Ở nhà dân, sự lệch nhịp đó dễ làm phiền gia đình chủ; nơi có nhiều phòng tách biệt sẽ dễ chịu cho cả hai bên.
Đọc mô tả homestay trên mạng cho đúng
Khi đọc trang giới thiệu, hãy tìm những câu trả lời cho các ý của tên gọi. Chủ có ở cùng không? Phòng có tách khỏi khu gia đình không? Khu vệ sinh riêng hay chung? Ai đón khách, đón đến mấy giờ? Những trang mô tả rõ các ý này thường là nơi vận hành nghiêm túc.
Những trang chỉ toàn ảnh đẹp, câu chữ bay bổng mà né các chi tiết trên thì anh chị nên hỏi thêm. Không có nghĩa là nơi đó xấu, mà là thông tin chưa đủ để kỳ vọng đúng. Ở vùng hồ Tà Đùng, nơi phần lớn chỗ ở là homestay và nhà nghỉ nhỏ, kỹ năng đọc mô tả này quan trọng hơn nhiều so với ở thành phố, nơi khung dịch vụ khách sạn đã quen thuộc.
Khi cần xem phòng cụ thể có ảnh thật và hỏi trực tiếp, anh chị có thể tham khảo TaDungVilla.com.
Vì sao luật đặt mức sàn thấp cho homestay
Homestay được thiết kế như một cách để hộ gia đình ở vùng có cảnh đẹp, có văn hoá riêng tham gia du lịch mà không phải xây cơ sở mới. Nếu đặt yêu cầu ngang khách sạn, rất ít gia đình đáp ứng nổi, và du lịch sẽ chỉ còn trong tay những nhà đầu tư lớn. Mức sàn thấp cho phép người dân dùng chính ngôi nhà của mình, giữ khách ở lại lâu hơn trong vùng, và để khách tiếp xúc với đời sống địa phương.
Cái giá của mức sàn thấp là sự không đồng đều. Hai homestay cùng một thôn có thể khác nhau rất xa về độ sạch, độ ấm, sự chu đáo. Luật chỉ bảo đảm những thứ thiết yếu nhất, phần còn lại do chủ tự nâng lên. Với khách, điều đó nghĩa là homestay là nơi cần đọc và hỏi kỹ hơn khách sạn, đổi lại có thể nhận được thứ mà khách sạn không có: một gia đình thật, một nếp sống thật của vùng đất.
Ở homestay sao cho cả hai bên dễ chịu
Vì homestay là nhà của người khác, vài thói quen nhỏ giúp khách quen khách sạn hoà nhập nhanh và tránh những va chạm không đáng có:
- Báo giờ đến dự kiến và báo lại khi trễ, vì gia đình chủ có lịch sinh hoạt riêng.
- Hỏi trước giờ yên tĩnh buổi tối, nhất là khi đi nhóm và muốn trò chuyện khuya.
- Hỏi khu vực nào dành cho khách, khu vực nào là riêng của gia đình.
- Mang theo đồ vệ sinh cá nhân, khăn riêng nếu anh chị quen dùng đồ của mình.
- Đặt bữa ăn trước, nói rõ số người và món kiêng, thay vì đến nơi mới hỏi.
- Giữ gìn đồ đạc trong phòng như ở nhà người quen; hỏng gì báo ngay để chủ biết xử lý.
Những điều này nghe đơn giản nhưng chính chúng làm nên khác biệt giữa một kỳ nghỉ êm và một kỳ nghỉ nhiều phàn nàn ở homestay, không phụ thuộc chủ nhà tốt hay không.
Cùng một nhu cầu, ba cách đáp: homestay, nhà nghỉ, khách sạn
Lấy một nhu cầu cụ thể: khách đến lúc tám giờ tối, đói, mệt, muốn tắm nước nóng và ngủ sớm để sáng mai dậy ngắm sương. Ở homestay nhà dân, chủ có thể hâm lại nồi canh, chỉ quán gần nhất còn mở, dặn giờ nào sương đẹp; nhưng nếu chủ đi đám cưới trong thôn, khách phải gọi điện chờ người về mở cửa. Ở nhà nghỉ, có người đưa chìa khoá, phòng sẵn sàng, nhưng ăn tối thì phải tự lo. Ở khách sạn có dịch vụ, lễ tân nhận phòng, có thể gọi đồ ăn đơn giản nếu bếp còn mở, sáng có báo thức theo yêu cầu.
Ba cách đáp đều hợp lý, khác nhau ở chỗ dựa vào người hay dựa vào quy trình. Homestay dựa vào sự nhiệt tình và lịch sinh hoạt của một gia đình; khách sạn dựa vào ca trực và quy trình. Người quen khách sạn khi chọn homestay chỉ cần thêm một việc: báo trước giờ đến và nhu cầu, để gia đình chủ sắp xếp. Phần lớn rắc rối ở homestay đến từ chỗ khách mặc định có quy trình, trong khi nơi đó vận hành bằng sự hẹn trước.
Ở vùng hồ Tà Đùng, nơi phần đông chỗ ở là homestay và nhà nghỉ nhỏ, hiểu được khác biệt này giúp anh chị chọn đúng ngay từ đầu. Nếu chuyến đi cần quy trình, hãy tìm nơi có lễ tân hoặc cân nhắc ngủ ở khu đô thị lân cận; nếu chuyến đi chấp nhận hẹn trước và linh hoạt, homestay đúng nghĩa sẽ cho anh chị nhiều hơn một chỗ ngủ.
Câu hỏi thường gặp
Homestay có phải xin giấy phép không?
Homestay là cơ sở lưu trú du lịch nên phải đáp ứng điều kiện tối thiểu và thực hiện thủ tục theo quy định hiện hành, bao gồm đăng ký kinh doanh và các điều kiện an ninh trật tự, phòng cháy. Chi tiết thủ tục là việc của chủ cơ sở, khách chỉ cần biết để hỏi khi cần.
Ở homestay có được khai báo lưu trú không?
Có. Cơ sở phải thông báo lưu trú của khách với công an theo quy định cư trú, nên chủ sẽ hỏi giấy tờ tùy thân. Đó là việc bình thường, không phải làm khó khách.
Homestay không có chủ ở cùng có sai luật không?
Không hẳn sai, nhưng có thể nó đăng ký theo loại hình khác như nhà nghỉ du lịch hoặc cơ sở lưu trú khác. Với khách, điều cần là biết ai chịu trách nhiệm, ai trực, liên lạc thế nào khi có việc.
Phòng homestay có phòng tắm riêng không?
Tùy nơi. Homestay nhà dân có thể dùng chung, dãy phòng tách thường có riêng. Mức sàn của luật không bắt buộc mọi phòng có phòng tắm riêng, nên anh chị hỏi trước nếu điều này quan trọng.
Homestay có hợp đi công tác không?
Hợp nếu cần chỗ ngủ đơn giản và chủ xuất được chứng từ theo yêu cầu. Nếu cần hoá đơn công ty, phòng họp hoặc ăn sáng sớm theo lịch, nên hỏi kỹ hoặc chọn cơ sở có dịch vụ đầy đủ hơn.