Đêm ở vùng hồ Tà Đùng có thể se lạnh rõ rệt, nhất là những tháng mùa khô và đêm có gió; phòng ở nơi có dịch vụ thường có chăn dày và nước nóng, một số nơi có điều hoà hai chiều hoặc máy sưởi, nhưng không phải nơi nào cũng có — hỏi trước và xin thêm chăn ngay từ đầu buổi tối là cách chắc nhất để ngủ ấm.
Người từ TP Hồ Chí Minh hay Đông Nam Bộ lên thường bất ngờ: ban ngày nắng dễ chịu, chiều xuống gió hồ thổi lên, nửa đêm đã phải tìm thêm chăn. Cảm giác lạnh ở đây không phải cái lạnh của miền Bắc mùa đông, nhưng đủ để người không chuẩn bị ngủ chập chờn.
Bài này nói về chuyện giữ ấm trong phòng — từ chăn, nước nóng, máy sưởi, điều hoà, tới quần áo ngủ và những thói quen nhỏ — chứ không bàn chuyện mặc gì khi ra ngoài. Thông tin về nhiệt độ cụ thể theo mùa nên xem dự báo thời tiết gần ngày đi.
Vì sao phòng ở vùng hồ lạnh về đêm
Vùng hồ Tà Đùng nằm trên cao nguyên, đêm mất nhiệt nhanh, nhất là những đêm trời quang không mây. Ngày nắng ấm, đêm có thể chênh lệch khá nhiều. Gió từ mặt hồ thổi lên đồi buổi chiều tối làm cảm giác lạnh tăng thêm.
Nhà ở vùng này, kể cả khách sạn nhỏ, thường xây theo kiểu thông thoáng của khí hậu nhiệt đới: cửa sổ lớn để đón gió, cửa ban công rộng để đón view, tường không dày như nhà vùng lạnh. Ban ngày điều đó rất dễ chịu; ban đêm, khe cửa và kính lớn là chỗ mất nhiệt.
Ngoài ra, phần lớn nơi ở không có hệ thống sưởi trung tâm như các nước vùng lạnh. Giữ ấm dựa vào chăn, nước nóng, và ở một số nơi là điều hoà hai chiều hoặc máy sưởi điện nhỏ. Hiểu điều đó, anh chị sẽ chuẩn bị đúng thay vì mong phòng ấm như ở nhà.
Người đi từ phố nóng lên thường đánh giá thấp cái lạnh này vì lúc tới nơi, buổi chiều còn ấm, mặc áo phông vẫn thấy dễ chịu. Cái lạnh thật sự đến vào khoảng sau nửa đêm tới gần sáng, đúng lúc mọi người đang ngủ và lễ tân đã nghỉ. Vì thế chuẩn bị phải làm từ chiều, không phải đợi thấy lạnh mới tìm cách.
Những gì phòng thường có để giữ ấm
Mỗi nơi một khác, nhưng đây là danh sách những thứ hay gặp ở nơi ở có dịch vụ quanh hồ. Thứ nào không thấy trong phòng, cứ hỏi lễ tân.
- Chăn bông hoặc chăn lông dày, thường một chăn cho mỗi giường; có nơi để sẵn chăn thêm trong tủ.
- Nước nóng ở vòi sen, từ bình nóng lạnh hoặc hệ năng lượng mặt trời.
- Ấm siêu tốc để đun nước pha trà, pha sữa.
- Rèm dày che cửa sổ, cửa ban công.
- Điều hoà hai chiều ở một số phòng; nhiều phòng chỉ có quạt.
- Máy sưởi điện nhỏ ở một số nơi, có khi phải xin ở quầy.
- Dép đi trong phòng, có nơi có thảm trải sàn.
Câu hỏi nên đặt khi đặt phòng: "Đêm mùa này có lạnh không, phòng có đủ chăn dày không, có máy sưởi hoặc điều hoà hai chiều không?" Câu trả lời giúp anh chị biết cần mang thêm gì.
Đừng ngại xin thêm chăn ngay khi nhận phòng; ở vùng cao, đó là yêu cầu rất bình thường. Xin lúc chiều dễ hơn lúc nửa đêm khi quầy đã đóng.
Dùng nước nóng cho khéo khi cả phòng cùng tắm
Hỏi dung tích và thời gian làm nóng. Bình nóng lạnh nhỏ có thể chỉ đủ một hai người tắm liên tiếp; sau đó phải chờ bình làm nóng lại. Hỏi lễ tân để xếp thứ tự tắm hợp lý.
Năng lượng mặt trời yếu ngày mưa. Nơi dùng nước nóng năng lượng mặt trời có thể yếu sau nhiều ngày âm u. Nhiều nơi có thêm điện phụ trợ; hỏi cách bật.
Tắm sớm hơn giờ ngủ. Tắm nước ấm trước khi ngủ khoảng một vài giờ thay vì ngay trước khi lên giường, lau khô kỹ, mặc đồ ấm ngay. Ra khỏi nhà tắm ẩm vào phòng lạnh lúc nửa đêm là lúc dễ bị lạnh nhất.
Đóng cửa nhà tắm sau khi tắm. Hơi nước nóng thoát vào phòng làm phòng ẩm, rồi lạnh đi tạo cảm giác lạnh hơn. Bật quạt hút nhà tắm nếu có.
Trẻ nhỏ và người lớn tuổi tắm trước. Khi bình còn đầy nước nóng, ưu tiên người dễ lạnh nhất. Người trẻ khoẻ tắm sau, hoặc chuyển sang tắm vào buổi sáng khi bình đã làm nóng lại qua đêm, vừa đủ nước cho cả nhóm vừa không ai phải tắm nước nguội lúc tối muộn.
Máy sưởi và điều hoà hai chiều: dùng an toàn
Máy sưởi điện nhỏ giúp phòng ấm nhanh, nhưng cần dùng cẩn thận. Đặt máy trên sàn phẳng, cách xa rèm, chăn, quần áo và giường; không phủ khăn lên máy để phơi đồ; không để trẻ nhỏ chạm vào. Tắt máy khi ra khỏi phòng, và cân nhắc tắt hoặc để mức thấp khi đi ngủ thay vì để mức cao suốt đêm.
Máy sưởi làm không khí khô; ngủ cả đêm với máy sưởi có thể khô họng, khô mũi. Đặt một ly nước hoặc khăn ẩm trong phòng giúp đỡ phần nào. Hỏi lễ tân ổ cắm nào chịu được máy sưởi; một số nơi giới hạn thiết bị công suất lớn ở một số phòng để tránh quá tải.
Điều hoà hai chiều ở chế độ sưởi thường an toàn và êm hơn máy sưởi điện. Đặt nhiệt độ vừa phải, hướng cánh gió xuống dưới để hơi ấm lan đều thay vì thổi thẳng vào người. Kết hợp với rèm kéo kín, phòng giữ ấm lâu hơn sau khi tắt máy.
Không dùng bếp than, bếp củi để sưởi trong phòng kín dưới bất kỳ hình thức nào; nguy cơ ngộ độc khí là có thật và nghiêm trọng.
Nếu phòng chỉ có điều hoà một chiều, đừng bật chế độ làm mát ban đêm cho "thoáng" như ở phố; vùng cao đêm đã đủ mát. Có thể bật chế độ quạt nhẹ hoặc tắt hẳn, mở hé cửa nhà tắm có quạt hút để phòng không bí mà vẫn không bị lạnh thêm.
Mang gì để ngủ ấm
Không cần chuẩn bị như đi xứ lạnh, nhưng vài món dưới đây làm đêm vùng cao dễ chịu hơn nhiều, nhất là khi phòng không có máy sưởi:
- Bộ đồ ngủ dài tay, chất liệu ấm vừa phải.
- Tất ngủ — chân ấm thì cả người dễ ngủ.
- Áo khoác mỏng để mặc khi thức dậy đi vệ sinh ban đêm.
- Khăn quàng cổ nhẹ cho người dễ lạnh cổ họng.
- Bình giữ nhiệt để có nước ấm uống ban đêm.
- Túi chườm ấm loại cắm điện hoặc loại đổ nước nóng, với người rất dễ lạnh.
- Kem dưỡng ẩm môi, da, vì không khí khô lạnh.
Cho trẻ nhỏ, thêm một bộ đồ ngủ dự phòng và một chăn mỏng riêng; trẻ hay đạp chăn, một lớp áo ấm vừa đủ an toàn hơn nhiều lớp chăn chồng.
Với người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền, chuẩn bị theo dặn của bác sĩ; bài này không thay cho lời khuyên y khoa.
Những thói quen nhỏ giúp phòng ấm hơn
Kéo rèm từ lúc chiều tối, trước khi mặt trời lặn hẳn: rèm giữ lại lớp không khí ấm của buổi chiều trong phòng. Đóng cửa ban công sau khi ngắm hoàng hôn, đừng để mở tới khi đi ngủ.
Đặt giường, nếu kê được, xa cửa sổ và cửa ra vào. Kiểm khe dưới cửa ra vào; một chiếc khăn cuộn chặn khe giúp giảm gió lùa đáng kể ở những phòng cửa hở chân.
Uống một cốc nước ấm hoặc trà gừng trước khi ngủ, ăn tối vừa đủ. Cơ thể đói hoặc quá no đều ngủ không ngon, và cảm giác lạnh rõ hơn khi đói.
Nếu vẫn lạnh giữa đêm, đừng cố chịu. Mặc thêm áo, đi tất, gom chăn. Sáng hôm sau, báo lễ tân để tối thứ hai được chuẩn bị tốt hơn — thêm chăn, máy sưởi, hoặc đổi phòng ít gió hơn.
Một mẹo nhỏ nữa là trải sẵn áo khoác, tất ở đầu giường trước khi ngủ. Nửa đêm thức dậy đi vệ sinh, khoác ngay áo, xỏ ngay tất, không phải dò tìm trong vali trong lúc lạnh run. Quay lại giường người vẫn còn ấm, dễ ngủ lại hơn nhiều.
Khi nào lạnh không phải chỉ là chuyện chăn
Có những trường hợp cảm giác lạnh kéo dài, run, mệt, đau họng, sốt — đó có thể là dấu hiệu cảm, nhiễm lạnh, không còn là chuyện thêm chăn. Với trẻ nhỏ, người lớn tuổi, theo dõi kỹ hơn và hỏi lễ tân trạm y tế, nhà thuốc gần nhất ngay từ khi nhận phòng.
Người có bệnh tim mạch, hô hấp, huyết áp nên hỏi bác sĩ trước khi đi vùng cao về cách giữ ấm và thuốc mang theo. Bài này chỉ bàn về điều kiện phòng ở, không thay thế lời khuyên y khoa.
Ngược lại, đừng lo quá. Với chuẩn bị vừa đủ — chăn, đồ ngủ ấm, nước nóng — phần lớn khách thấy đêm se lạnh ở vùng hồ là một phần đáng nhớ của chuyến đi: ngủ sâu dưới chăn dày, sáng dậy trong không khí trong lành mà thành phố không có.
Một dấu hiệu nữa cần để tâm là phòng lạnh bất thường so với các phòng khác: cửa sổ không đóng được, kính vỡ, khe cửa lớn, chăn mỏng hơn mô tả. Đó là chuyện của phòng chứ không phải của thời tiết, báo lễ tân để được thay chăn, sửa cửa hoặc đổi phòng.
Đêm lạnh theo mùa: chuẩn bị khác nhau thế nào
Mùa khô ở vùng cao nguyên, những đêm trời quang thường lạnh nhất, vì không có mây giữ lại hơi ấm của ban ngày. Không khí khô, gió hanh, da và môi dễ nứt. Mùa này cần chăn dày, đồ ngủ ấm, kem dưỡng, và nếu phòng có máy sưởi hay điều hoà hai chiều thì rất đáng dùng.
Mùa mưa, đêm không hẳn lạnh bằng nhưng ẩm, và cái lạnh ẩm thấm vào người theo một kiểu khác: chăn sờ thấy lạnh tay, quần áo khó khô, phòng dễ có mùi. Lúc này, giữ phòng khô quan trọng ngang với giữ ấm: đóng cửa sớm, dùng chế độ làm khô nếu có, xin chăn khô thay khi cần.
Những tháng chuyển mùa thì khó đoán nhất: ngày nắng, chiều mưa, đêm trời quang lại lạnh. Mang theo cả áo khoác nhẹ lẫn áo ấm dày hơn một chút là cách an toàn. Hỏi lễ tân dự báo đêm nay thế nào khi nhận phòng; người ở vùng hồ cảm thời tiết của họ chuẩn hơn ứng dụng trên điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách sạn ở Tà Đùng có máy sưởi không?
Một số nơi có máy sưởi điện hoặc điều hoà hai chiều, nhiều nơi chỉ có chăn dày và nước nóng. Hỏi trước khi đặt nếu anh chị dễ lạnh hoặc đi cùng trẻ nhỏ, người lớn tuổi.
Đêm ở Tà Đùng lạnh tới mức nào?
Thay đổi theo mùa và theo từng đêm; mùa khô và đêm trời quang thường lạnh hơn. Xem dự báo thời tiết gần ngày đi và hỏi nơi ở mấy đêm gần đây ra sao để chuẩn bị đúng.
Có nên mang chăn từ nhà lên không?
Thường không cần nếu nơi ở có dịch vụ; họ có chăn dày và chăn thêm. Với trẻ nhỏ quen chăn riêng, mang một chăn mỏng quen thuộc là hợp lý. Hỏi nơi ở trước nếu không chắc.
Dùng máy sưởi cả đêm có an toàn không?
Máy sưởi điện cần đặt xa đồ vải, không phủ gì lên, không để trẻ chạm. Để mức thấp hoặc tắt khi ngủ, kết hợp chăn ấm. Tuyệt đối không dùng bếp than, củi sưởi trong phòng kín.
Nước nóng hết giữa chừng thì làm sao?
Chờ bình làm nóng lại theo thời gian lễ tân hướng dẫn, hoặc hỏi cách bật điện phụ trợ nếu là hệ năng lượng mặt trời. Lần sau xếp thứ tự tắm, ưu tiên trẻ nhỏ và người dễ lạnh.
Phòng có điều hoà nhưng chỉ có chế độ lạnh thì sao?
Khi đó điều hoà không giúp sưởi. Đóng cửa sổ, kéo rèm, xin thêm chăn hoặc máy sưởi. Đừng bật điều hoà lạnh ban đêm ở vùng cao trừ khi phòng thật sự bí.