Mọi cơ sở kinh doanh lưu trú, từ khách sạn đến homestay, đều phải đáp ứng điều kiện về an ninh trật tự và phòng cháy chữa cháy theo quy định; đó là phần không loại hình nào được miễn. Khách không cần đọc văn bản luật, nhưng nên biết tự nhìn vài thứ khi vừa đến: lối thoát, thiết bị chữa cháy, khoá cửa, nguồn lửa, nguồn điện.
Ở vùng hồ Tà Đùng, nhiều nơi ở là nhà gỗ, nhà trên đồi, bungalow rải rác, xa trục đường lớn. Những đặc điểm làm nên vẻ đẹp ấy cũng làm cho chuyện an toàn cần chú ý hơn ở thành phố: vật liệu dễ cháy, lối đi dốc, sưởi và bếp nướng trong đêm lạnh. Bài này viết cho khách, không phải hướng dẫn thủ tục cho chủ cơ sở.
Điều kiện an ninh trật tự: vì sao chủ hỏi giấy tờ
Kinh doanh lưu trú là ngành nghề kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự. Cơ sở phải đáp ứng điều kiện và làm thủ tục với cơ quan công an trước khi đón khách, và trong quá trình hoạt động phải thông báo lưu trú của khách theo quy định về cư trú. Vì thế, việc chủ hỏi căn cước, hộ chiếu, ghi thông tin người lưu trú là một phần nghĩa vụ của họ, không phải làm khó khách.
Với khách, việc này có hai ý nghĩa. Một là nơi làm đúng thủ tục thường là nơi kinh doanh có đăng ký, có trách nhiệm. Hai là thông tin lưu trú giúp xác định người ở khi có sự cố, ví dụ khách đi lạc, có tai nạn, hay cần liên hệ người thân. Nơi không hỏi gì, nhận khách tuỳ tiện không hẳn là nơi xấu, nhưng là một dấu hiệu nên lưu ý.
Chi tiết thủ tục, mức xử lý vi phạm là việc của cơ sở và cơ quan quản lý, thay đổi theo văn bản hiện hành. Khách chỉ cần mang giấy tờ hợp lệ và hợp tác khi được hỏi.
Phòng cháy ở nơi lưu trú: những thứ phải có
Cơ sở lưu trú, tùy quy mô, phải có các biện pháp phòng cháy chữa cháy theo quy định: thiết bị chữa cháy phù hợp, lối thoát nạn thông thoáng, có người được hướng dẫn xử lý ban đầu, hệ thống điện an toàn. Cơ sở lớn có yêu cầu cao hơn như hệ thống báo cháy, đèn chỉ dẫn thoát nạn. Nhà nghỉ, homestay nhỏ yêu cầu gọn hơn nhưng không phải không có gì.
Ở vùng hồ, nguy cơ cháy có những nét riêng. Nhà gỗ, mái lá, vách tre bắt lửa nhanh hơn nhà xây. Mùa khô, cỏ và lá khô quanh nhà dễ cháy lan. Đêm lạnh, khách dùng sưởi điện, đốt lửa trại, nướng than ngay hiên. Đường vào xa nên lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp cần thời gian mới tới. Vì vậy, xử lý ban đầu tại chỗ quan trọng hơn ở thành phố.
Khách không thể kiểm tra mọi thứ, nhưng nhìn được những dấu hiệu cơ bản trong vài phút đầu tiên.
Năm phút tự nhìn khi vừa nhận phòng
Khi bước vào nơi ở, trước khi bày đồ, anh chị dành vài phút cho những việc sau:
- Tìm lối ra thứ hai: ngoài cửa chính, phòng hoặc căn nhà có lối thoát nào khác không, cửa sổ có mở được không.
- Nhìn bình chữa cháy: có ở hành lang, gần bếp không, có bị đồ che khuất không.
- Thử khoá cửa: khoá có chắc, có chốt trong không, cửa sổ tầng trệt có đóng được không.
- Nhìn ổ điện, dây điện: có dây nối chắp vá, ổ cắm lỏng, dây chạy qua chỗ ướt không.
- Hỏi chủ: nếu có sự cố ban đêm thì gọi ai, chỗ tập trung khi cần sơ tán ở đâu.
Năm việc này không biến anh chị thành người kiểm tra, nhưng đủ để biết mình cần làm gì nếu có chuyện, và đủ để nhận ra nơi nào làm qua loa.
Với nhóm đông chia nhiều phòng, nên thống nhất một chỗ tập trung và cử một người giữ liên lạc với chủ cơ sở. Khi có sự cố trong đêm, việc biết ai đã ra ngoài, ai còn trong phòng quan trọng hơn mọi thứ khác.
Bếp nướng, lửa trại, sưởi: nguồn lửa trong đêm lạnh
Bếp nướng ngoài hiên. Đặt xa vách gỗ, mái lá, rèm. Không mang bếp than vào trong phòng kín để sưởi: than cháy trong phòng kín có thể sinh khí độc nguy hiểm đến tính mạng.
Lửa trại. Chỉ đốt ở chỗ cơ sở cho phép, có nền đất hoặc đá, xa cỏ khô. Dập tắt hẳn trước khi đi ngủ, không để than còn đỏ.
Sưởi điện. Để xa chăn, rèm, quần áo. Không phơi đồ lên máy sưởi. Tắt khi ra ngoài và trước khi ngủ nếu máy không có chế độ an toàn.
Nến và đèn dầu. Một số nơi dùng nến tạo không khí. Đặt trên đế chắc, xa vật dễ cháy, tắt trước khi rời phòng.
Hút thuốc. Hỏi khu vực được hút, không hút trong nhà gỗ, không vứt tàn xuống cỏ khô.
Sạc pin, sạc xe điện. Không sạc qua đêm trên giường, trên đệm. Với xe điện, hỏi chủ chỗ sạc an toàn, không tự kéo dây nối qua cửa sổ phòng gỗ.
Nhà trên đồi: an toàn ngoài chuyện cháy
Nhà trên đồi có những rủi ro khác mà khách thành phố ít nghĩ tới. Lối đi bậc đất, bậc đá có thể trơn sau mưa; ban đêm thiếu đèn dễ trượt chân. Hiên, sân vọng nhìn hồ cần có lan can chắc, nhất là khi có trẻ em. Mép đồi gần chỗ ở có khi không có rào. Những điều này không thuộc danh mục phòng cháy, nhưng thuộc trách nhiệm chung về an toàn mà chủ nơi ở và khách cùng phải để ý.
Khi chọn nơi ở cho gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, anh chị nên hỏi trước về lối đi, bậc thang, lan can. Khi đến nơi, đi một vòng quanh khu vực ở lúc trời còn sáng để biết chỗ nào cần tránh khi trời tối. Với nơi gần mặt hồ, quy ước với trẻ không ra mép nước khi không có người lớn đi cùng.
Vì sao an toàn không phụ thuộc loại hình hay hạng sao
Một khách sạn có hạng có quy trình rõ ràng hơn, nhưng an toàn trong đêm phụ thuộc vào việc lối thoát có bị khoá, bình chữa cháy có còn dùng được, nhân viên có biết xử lý. Một homestay nhỏ có thể làm rất tốt nếu chủ cẩn thận: bình chữa cháy để đúng chỗ, dặn khách kỹ về bếp nướng, kiểm điện thường xuyên. Ngược lại, nơi trông sang trọng nhưng lơ là vẫn có thể có rủi ro.
Vì vậy, đừng mặc định an toàn theo tên gọi. Dùng năm phút tự nhìn ở trên cho mọi loại nơi ở. Nếu thấy điều gì đáng lo, hỏi chủ; nơi làm ăn nghiêm túc sẽ giải thích hoặc khắc phục. Nếu câu trả lời là phớt lờ, anh chị có quyền cân nhắc đổi chỗ, nhất là khi đi cùng người cần được bảo vệ.
Trường hợp khẩn cấp, gọi số cứu hoả 114, cấp cứu 115, công an 113, và báo ngay cho chủ cơ sở. Ở vùng xa, lưu sẵn vị trí nơi ở trên điện thoại để chỉ đường cho lực lượng hỗ trợ.
Một thói quen nhỏ có ích: ngay buổi đầu, ghi lại tên nơi ở, tên thôn, tên người chủ và một mốc dễ nhận như cây xăng, chợ, trường học gần nhất. Khi hoảng hốt, người ta hay quên địa chỉ; có sẵn vài dòng ấy, việc chỉ đường cho xe cứu thương hay người thân sẽ nhanh hơn nhiều so với cố nhớ lại trong lúc gấp.
Mất điện ban đêm: chuẩn bị gì
Ở vùng đồi, mất điện ngắn khi mưa giông không hiếm. Nơi có máy phát sẽ chuyển nguồn sau ít phút; nơi không có thì phải chờ điện lưới. Mất điện ban đêm ở căn nhà gỗ trên đồi, không đèn đường, là lúc dễ xảy ra trượt ngã, va vấp, hoặc dùng nến bất cẩn.
Chuẩn bị đơn giản: để đèn pin hoặc điện thoại đã sạc ở đầu giường, biết vị trí công tắc và lối ra, không thắp nến gần rèm. Hỏi chủ trước khi trời tối: nếu mất điện thì máy phát có không, bao lâu có lại, liên lạc ai. Với người cần thiết bị y tế dùng điện, đây là câu hỏi phải đặt trước khi đặt phòng, không phải khi đã đến.
Khi điện có lại sau một lần mất, tránh cắm cùng lúc nhiều thiết bị công suất lớn như sưởi, bình nóng lạnh, ấm đun. Hệ thống điện ở nhà nhỏ có thể quá tải, nhảy cầu dao, hoặc nóng dây ở chỗ nối. Nếu thấy mùi khét hay ổ cắm nóng, rút điện và báo chủ ngay.
Tài sản và an ninh cá nhân ở nơi ở nhỏ
Nơi ở nhỏ quanh hồ thường yên bình, nhưng khách vẫn nên giữ những thói quen cơ bản. Không để tiền, giấy tờ, máy ảnh ở hiên hay trên bàn ngoài trời qua đêm. Khoá cửa phòng khi ra ngoài, kể cả khi chỉ đi dạo gần. Hỏi chủ có két hoặc chỗ gửi đồ giá trị không; nhiều nơi nhỏ không có, khi đó mang theo người những gì quan trọng nhất.
Xe máy, ô tô nên để ở chỗ chủ chỉ định, khoá cẩn thận, không để đồ trong xe. Với nhóm đông chia nhiều căn, mỗi căn giữ chìa khoá riêng, không để cửa mở cho tiện qua lại. Với máy ảnh, flycam và đồ đắt tiền mang theo để chụp hồ, nên cất trong túi khoá được và để trong phòng thay vì trên xe. Những việc này không phải vì vùng hồ kém an toàn, mà vì một khu nhiều căn rải rác, ít người qua lại, cũng khó phát hiện bất thường hơn một hành lang khách sạn có camera và lễ tân.
Hỏi gì trước khi đặt để biết nơi ở nghiêm túc về an toàn
Mấy câu hỏi ngắn, đặt qua tin nhắn trước khi chốt phòng, cho anh chị biết khá nhiều về cách một nơi ở quan tâm đến an toàn:
- Nơi ở có người ở lại qua đêm không, ở cách phòng khách bao xa.
- Có bình chữa cháy ở mỗi căn hay ở khu chung, có ai biết dùng không.
- Bếp nướng, lửa trại được dùng ở đâu, có quy định giờ tắt không.
- Lối đi buổi tối có đèn không, đoạn nào dốc cần chú ý.
- Có máy phát hoặc đèn sạc dự phòng khi mất điện không.
- Hiên, sân vọng có lan can không, khoảng cách tới mép nước bao xa.
Nơi trả lời rõ ràng, không ngại nói điểm còn thiếu, thường là nơi có ý thức về an toàn. Nơi gạt đi với câu "ở đây yên lắm, không sao đâu" thì anh chị nên tự chuẩn bị kỹ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Homestay có bắt buộc có bình chữa cháy không?
Cơ sở lưu trú phải có biện pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp quy mô theo quy định hiện hành; thiết bị chữa cháy ban đầu là phần cơ bản. Nếu không thấy, anh chị hỏi chủ để được chỉ chỗ.
Có nên mang bếp than vào phòng để sưởi không?
Không. Than cháy trong phòng kín có thể sinh khí độc không màu, không mùi, rất nguy hiểm khi ngủ. Chỉ dùng bếp than ở nơi thoáng ngoài trời, xa vật dễ cháy, và dùng chăn, áo ấm, sưởi điện an toàn để giữ ấm.
Chủ nơi ở giữ căn cước của khách có đúng không?
Cơ sở cần thông tin để thông báo lưu trú, thường bằng cách xem, ghi hoặc chụp lại. Việc giữ giấy tờ gốc của khách là chuyện anh chị có thể thương lượng; nên hỏi rõ mục đích và thời gian giữ.
Ở nhà gỗ có nguy hiểm hơn nhà xây không?
Nhà gỗ bắt lửa nhanh hơn, nên cần cẩn thận hơn với lửa và điện. Bù lại, nhà gỗ thấp tầng thường dễ thoát ra ngoài. Biết lối thoát, giữ nguồn lửa xa vách và hỏi chủ về thiết bị chữa cháy là đủ cho phần lớn trường hợp.
Thấy nơi ở không an toàn thì nên làm gì?
Báo chủ cơ sở điều mình thấy và đề nghị khắc phục hoặc đổi phòng. Nếu không được giải quyết và rủi ro rõ ràng, cân nhắc chuyển chỗ. Ghi lại bằng ảnh để làm căn cứ nếu cần trao đổi về hoàn tiền sau đó.